حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
76
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
معتمد الملك به فارس بهعنوان وصول طلب آمد . تا ايزد خواست كه اول خاك فارس است رفتيم . در آنجا اسباب تجمل و لوازم سفر را - از شاطر و هر چيزى را از اين قياس كنيد - معتمد الملك به ملاحظهء اينكه اسباب مأيوسى آنها نشود ، تداركات و چادر مشير الملك را مخصوص من قرار داد و متعلق به قوام را مخصوص عبد الحسين كفرى . از جانب مشير الملك ، ميرزا محمد دامادش با دستگاه استقبال آمده بود ، و از طرف قوام الملك ، محمد رضا خان پسرش كه در سن دوازده سالگى بود . در چمن و سرچشمهء آنجا يك روز اتراق شد و از راه امامزاده اسماعيل رفتيم . درشكهء كوچكى را كه معتمد الملك همراه داشت ، با پياده و زحمت از كتل بالا آوردند و از دره و راه صعب العبور گذرانده و بردند به قريهء پائين كه آنوقت حسام السلطنه مالك آن بود . عناد مشير الملك و قوام الملك در تخت جمشيد استقبالى شد و غير از مشير الملك ، همه آمدند . يك روز هم براى تماشاى تخت ، آنجا توقف شد . مشير الملك و اشراف و اعيان در زرقان به استقبال آمدند . با آن جلال و تجمل وارد شيراز شديم . بيگلربيگى شهر ، مرحوم ميرزا احمد خان مؤيد - الملك « 17 » بود . تا چند روزى سلوك با مشير الملك بهطور حكومت و وزارت بود . منزل مرا هم در باغى كه پشت آن خلوت كوچكى بود - مشهور به « خلوت در آهن » كه در آن به طرف ميدان باز مىشد - قرار دادند . دفتر مشير الملك هم كمافى السابق در بالاخانهء سر در ميدان توپخانه بود . مردم فارس ، كسانى كه از مشير الملك مأيوسى داشتند ، و طايفهء قوامى عموما ، و مأمورين دولت ، روزها در اتاق من اجتماعى داشتند . قوام الملك به ملاحظهء سوابق خصوصيتهائى كه با معتمد الملك داشت ، منتظر بود كه اغلب عامليتهاى فارس راجع به او باشد و طايفهء قوامى جزء اعظم امور باشند . مشير الملك اسبابى فراهم آورد كه حكما قوام الملك به حكومت بوشهر و دشتى و دشتستان و گلهدار برود . اويس ميرزا احتشام الدوله هم كه حاكم بهبهان بود با وجودى كه كمال اتحاد با معتمد الملك را داشت ، به سعايت مشير الملك احضار به شيراز شد براى تفريغ حساب گذشته و تعيين تكليف آن سال . دارابجرد را كه قوام الملك طالب بود ، به محمد تقى خان برادرزادهء غلامحسين سپهدار همشيرهزادهء حسام السلطنه دادند ، چون خود را جزو اجزاء مشير الملك كرده و راپرتچى او در زمان حسام السلطنه و بعد از ورود معتمد الملك بود .
--> ( 17 ) - ميرزا احمد خان مؤيد الملك پسر چهارم حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك و برادر ميرزا على محمد و نصير الملك است .